تاثیر مصرف پودر کلر در کشاورزی و محیط زیست کشاورزی

مقدمه

پودر کلر یکی از مواد ضدعفونی کننده ای است که در برخی فعالیت های کشاورزی برای تصفیه آب، کنترل آلودگی های میکروبی، شستشوی محصولات، پاکسازی تجهیزات و کاهش تشکیل جلبک در خطوط آبیاری استفاده می شود. منظور از پودر کلر در بیشتر کاربردهای کشاورزی، محصولی بر پایه هیپوکلریت کلسیم است که پس از حل شدن در آب، ترکیبات فعال کلردار تولید می کند. این ترکیبات قدرت اکسیدکنندگی دارند و می توانند بسیاری از باکتری ها، قارچ ها، ویروس ها و عوامل ایجاد کننده لایه های زیستی را غیرفعال کنند.

استفاده درست از پودر کلر می تواند کیفیت بهداشتی آب و محصول را افزایش دهد، انتقال برخی بیماری ها را محدود کند و هزینه پاکسازی سامانه های آبیاری را کاهش دهد. با این حال، هنگام خرید کلر استخر برای استفاده در بخش کشاورزی باید درصد کلر فعال، خلوص محصول و سازگاری آن با کیفیت آب بررسی شود؛ زیرا مصرف بدون اندازه گیری یا استفاده از مقدار بیش از نیاز ممکن است به گیاه، خاک، میکروارگانیسم های مفید، تجهیزات کشاورزی و منابع آب اطراف مزرعه آسیب وارد کند.

تاثیر مصرف پودر کلر در کشاورزی به مقدار ماده مصرفی محدود نمی شود. کیفیت آب، میزان مواد آلی، pH، دما، زمان تماس، نوع محصول، روش آبیاری و شیوه تخلیه پساب نیز نتیجه نهایی را تغییر می دهند. به همین دلیل نمی توان یک مقدار ثابت را برای تمام مزارع، گلخانه ها و باغ ها مناسب دانست. مصرف این ماده باید بر پایه آزمایش آب، مشخصات محصول، هدف ضدعفونی و اندازه گیری کلر باقی مانده انجام شود.

پودر کلر چیست و در آب چگونه عمل می کند؟

پودر کلر کشاورزی معمولا حاوی هیپوکلریت کلسیم است. این ماده پس از تماس با آب، گونه های فعال کلر از جمله اسید هیپوکلرو و یون هیپوکلریت تولید می کند. اسید هیپوکلرو قدرت ضدعفونی کنندگی بیشتری دارد و می تواند از دیواره سلولی بسیاری از میکروارگانیسم ها عبور کند. این ماده با اجزای حیاتی سلول واکنش می دهد و فعالیت آنزیم ها، غشا و ترکیبات ضروری عامل بیماری زا را مختل می کند.

نسبت اسید هیپوکلرو به یون هیپوکلریت به pH آب وابسته است. در محیط نزدیک به خنثی، سهم شکل موثرتر کلر بیشتر است، اما با افزایش قلیاییت آب، مقدار بیشتری از کلر به شکل یون هیپوکلریت در می آید. بنابراین ممکن است دو محلول با کلر کل یکسان، قدرت ضدعفونی کنندگی متفاوتی داشته باشند.

مواد آلی، رس، بقایای گیاهی، کود، جلبک و ترکیبات احیا کننده نیز بخشی از کلر فعال را مصرف می کنند. اگر آب کدر یا آلوده باشد، افزودن مقدار مشخصی پودر کلر الزاما به معنای باقی ماندن همان مقدار کلر موثر نیست. در چنین شرایطی، کلر ابتدا با آلودگی های موجود واکنش می دهد و تنها بخش باقی مانده می تواند ضدعفونی را ادامه دهد.

هیپوکلریت کلسیم علاوه بر کلر فعال، کلسیم نیز وارد آب می کند. این ویژگی در آب های دارای قلیاییت یا سختی بالا ممکن است احتمال تشکیل رسوب را افزایش دهد. به همین دلیل شناخت ترکیب شیمیایی آب پیش از مصرف پودر کلر اهمیت زیادی دارد.

اهداف مصرف پودر کلر در فعالیت های کشاورزی

پودر کلر در کشاورزی برای یک هدف واحد استفاده نمی شود. یکی از مهم ترین کاربردهای آن، کاهش بار میکروبی آب آبیاری است. آب چاه، استخر، کانال، رودخانه یا مخزن ذخیره ممکن است حاوی باکتری ها، قارچ ها، جلبک ها و عوامل بیماری زای گیاهی باشد. ضدعفونی کنترل شده می تواند احتمال انتقال این آلودگی ها را از طریق آب کاهش دهد.

کاربرد دیگر، پاکسازی لوله ها، فیلترها، مخازن و بخش هایی از سامانه آبیاری است. تجمع مواد آلی و میکروبی در داخل خطوط، لایه ای چسبنده به نام زیست لایه ایجاد می کند. این لایه مسیر عبور آب را محدود کرده و محیط مناسبی برای رشد عوامل بیماری زا فراهم می سازد.

در گلخانه ها و مراکز تولید نشا، محلول های کلردار ممکن است برای ضدعفونی سینی کشت، ابزار، کف، سطوح کار و برخی تجهیزات استفاده شوند. در عملیات پس از برداشت نیز کلر برای مدیریت بهداشت آب شستشو و جلوگیری از انتقال آلودگی از یک محصول به محصول دیگر کاربرد دارد.

در برخی موارد، بذر یا سطح مواد گیاهی نیز طبق دستورالعمل مشخص با محلول رقیق ضدعفونی می شود. با این حال، تماس مستقیم کلر با بذر، ریشه، برگ یا میوه باید کاملا کنترل شود؛ زیرا افزایش غلظت یا زمان تماس می تواند موجب آسیب بافتی شود.

نقش پودر کلر در ضدعفونی آب آبیاری

آب آبیاری ممکن است از نظر ظاهری شفاف باشد اما همچنان آلودگی میکروبی داشته باشد. این موضوع در آب های سطحی، استخرهای روباز، آب بازیافتی و منابعی که در معرض ورود فضولات حیوانی یا رواناب قرار دارند اهمیت بیشتری پیدا می کند. ضدعفونی آب با کلر می تواند بخشی از برنامه مدیریت خطر باشد، ولی جایگزین حفاظت از منبع آب، فیلتراسیون و آزمایش منظم نیست.

عملکرد کلر زمانی بهتر است که آب ابتدا از ذرات معلق و مواد درشت پاک شود. وجود گل، لای، جلبک و بقایای گیاهی موجب افزایش نیاز کلر می شود و ضدعفونی را غیرقابل پیش بینی می کند. فیلتراسیون مناسب پیش از تزریق، مصرف ماده را کاهش داده و یکنواختی نتیجه را بیشتر می کند.

کلر باید زمان کافی برای تماس با آب داشته باشد. تزریق ماده در نقطه ای بسیار نزدیک به محل مصرف، بدون ایجاد اختلاط و زمان تماس، ممکن است اثر کافی نداشته باشد. از سوی دیگر، باقی ماندن طولانی محلول در معرض نور، گرما و هوا می تواند باعث کاهش کلر فعال شود.

اندازه گیری کلر آزاد در انتهای خط، اطلاعات مفیدتری از محاسبه مقدار اولیه پودر ارائه می دهد. ممکن است مقدار زیادی ماده در ابتدای سامانه افزوده شود، اما در اثر واکنش با مواد آلی و رسوبات، کلر موثری به انتهای خط نرسد. همچنین ممکن است به دلیل محاسبه اشتباه، کلر باقی مانده بیش از حد باشد و با ریشه یا اندام هوایی گیاه تماس پیدا کند.

تاثیر پودر کلر بر عوامل بیماری زا و امنیت زیستی مزرعه

بسیاری از عوامل بیماری زای گیاهی می توانند به وسیله آب، ابزار، کفش، جعبه، سینی کشت و تجهیزات آلوده جابه جا شوند. در مزارع و گلخانه هایی که آب میان چند بخش گردش می کند، ورود یک عامل بیماری زا ممکن است سطح وسیعی از کشت را درگیر کند. استفاده برنامه ریزی شده از مواد ضدعفونی کننده می تواند احتمال این انتقال را کاهش دهد.

کلر بر طیف گسترده ای از میکروارگانیسم ها اثر دارد، اما مقاومت همه آنها یکسان نیست. نوع عامل بیماری زا، مرحله رشد، تشکیل زیست لایه و حضور مواد آلی بر نتیجه تاثیر می گذارد. میکروارگانیسمی که در آب زلال و به صورت آزاد قرار دارد، معمولا آسان تر از میکروبی غیرفعال می شود که درون رسوب یا زیست لایه محافظت شده است.

پودر کلر نباید به عنوان درمان کامل بیماری های گیاهی در نظر گرفته شود. اگر آلودگی از خاک، نشای آلوده، بذر، آفات ناقل یا بقایای گیاهی ناشی شود، ضدعفونی آب به تنهایی مشکل را برطرف نمی کند. امنیت زیستی موثر شامل کنترل ورود افراد و تجهیزات، حذف بقایای آلوده، شستشوی ابزار، مدیریت زهکشی و پایش مستمر بیماری است.

در مصرف مداوم کلر بدون بررسی منبع آلودگی نیز می تواند هزینه تولید را افزایش دهد. ابتدا باید مشخص شود آلودگی از کدام بخش وارد سامانه شده و آیا اصلاح منبع آب یا پاکسازی مکانیکی نتیجه بهتری دارد یا خیر.

تاثیر پودر کلر بر لوله ها و سامانه آبیاری قطره ای

رشد باکتری، قارچ، جلبک و مواد لزج در سامانه های آبیاری قطره ای می تواند قطره چکان ها را مسدود کند. کلرزنی کنترل شده به کاهش زیست لایه و جلوگیری از رشد مجدد میکروارگانیسم ها کمک می کند. این کار ممکن است یکنواختی توزیع آب را بهبود دهد و اختلاف آبیاری میان ابتدای خط و انتهای آن را کمتر کند.

با وجود این، پودر هیپوکلریت کلسیم برای همه سامانه ها گزینه مناسبی نیست. ورود کلسیم به آب های قلیایی یا دارای سختی بالا می تواند تشکیل رسوبات معدنی را تشدید کند. ذرات حل نشده و ناخالصی های محصول نیز ممکن است در فیلتر یا قطره چکان تجمع پیدا کنند.

برای تهیه محلول، لازم است پودر به طور کامل در ظرف جداگانه حل شود و در صورت وجود ذرات نامحلول، محلول زلال از بخش رسوب جدا گردد. تزریق مستقیم پودر خشک به مخزن یا خط آبیاری روش مناسبی نیست. همچنین سازگاری آن با کودها و سایر مواد تزریقی باید پیش از مصرف بررسی شود.

ترکیب محلول کلردار با اسید، کودهای آمونیومی، برخی مواد آلی یا مواد شیمیایی ناسازگار می تواند واکنش خطرناک ایجاد کند. تزریق کلر و کود بهتر است در زمان های جداگانه و پس از شستشوی خط انجام شود. کیفیت اتصالات، جنس لوله ها و مقاومت قطعات فلزی نیز باید در برنامه نگهداری بررسی گردد.

اثر پودر کلر بر رشد گیاه و نشانه های گیاه سوزی

گیاهان برای رشد طبیعی به مقدار کمی عنصر کلر نیاز دارند، اما نیاز گیاه با مصرف مواد ضدعفونی کننده کلردار یکسان نیست. ورود بیش از حد کلر فعال یا تجمع یون کلرید می تواند تعادل فیزیولوژیک گیاه را مختل کند. شدت آسیب به گونه گیاهی، سن بوته، روش آبیاری، وضعیت رطوبتی و غلظت محلول وابسته است.

تماس مستقیم محلول غلیظ با برگ ممکن است باعث ایجاد لکه های روشن، سوختگی حاشیه برگ، خشک شدن بافت یا کاهش سطح فتوسنتز شود. در آبیاری بارانی، قطرات حاوی کلر روی برگ باقی می مانند و خطر آسیب در هوای گرم و خشک افزایش می یابد. گیاهان جوان و نشاها معمولا حساسیت بیشتری دارند.

ورود مقدار زیاد کلرید از طریق ریشه نیز می تواند موجب تجمع این یون در برگ شود. نشانه ها اغلب ابتدا در نوک و حاشیه برگ های مسن دیده می شوند. زردی، قهوه ای شدن لبه برگ، ریزش زودرس، کاهش رشد و افت عملکرد از پیامدهای احتمالی هستند، هرچند این نشانه ها می توانند با شوری، کمبود پتاسیم یا تنش خشکی اشتباه گرفته شوند.

استفاده بیش از حد پودر کلر میتواند به ریشه های جوان و تارهای کشنده آسیب بزند. در کشت های بدون خاک، حجم محدود محلول غذایی باعث می شود تغییرات شیمیایی سریع تر ظاهر شوند. به همین علت اندازه گیری کلر باقی مانده و هدایت الکتریکی در گلخانه ها اهمیت بیشتری دارد.

اثر پودر کلر بر خاک، شوری و تجمع کلرید

پس از انجام واکنش های ضدعفونی، بخش زیادی از کلر فعال به یون کلرید تبدیل می شود. کلرید در خاک حرکت پذیری بالایی دارد و همراه آب در نیمرخ خاک جابه جا می شود. در خاک های دارای زهکشی مناسب و بارندگی یا آبشویی کافی، بخشی از آن از محدوده ریشه خارج می شود. در مناطق خشک، خاک های سنگین یا زمین های دارای زهکشی ضعیف، احتمال تجمع بیشتر است.

تجمع کلرید می تواند بخشی از مشکل شوری خاک باشد. افزایش نمک های محلول، جذب آب توسط ریشه را دشوار می کند و گیاه حتی در خاک مرطوب نیز ممکن است نشانه های تنش آبی نشان دهد. حساسیت محصولات یکسان نیست؛ برخی درختان میوه، سبزی ها و گیاهان زینتی نسبت به کلرید حساس تر از غلات یا گیاهان مقاوم به شوری هستند.

هیپوکلریت کلسیم همراه خود کلسیم وارد محیط می کند. کلسیم در بسیاری از خاک ها عنصر مفیدی است، اما این موضوع نباید به عنوان دلیل مصرف بیشتر پودر کلر مطرح شود. مقدار و شکل شیمیایی کلسیم، واکنش آن با بی کربنات، فسفات و سولفات و همچنین pH خاک تعیین می کند که در محلول باقی بماند یا رسوب تشکیل دهد.

مصرف تکراری و بدون اندازه گیری ممکن است ترکیب یونی خاک را تغییر دهد. اثر آن در خاک هایی که پیش از این شوری یا کلرید بالایی دارند جدی تر است. بررسی هدایت الکتریکی، کلرید آب و خاک، نسبت جذب سدیم، زهکشی و حساسیت محصول برای ارزیابی خطر ضروری است.

کلرزنی آب آلوده، مشکل شوری اولیه آب را برطرف نمی کند. اگر آب از قبل دارای کلرید بالا باشد، افزودن ماده کلردار می تواند بار کلرید را اندکی افزایش دهد. در چنین شرایطی باید مدیریت منبع آب، اختلاط با آب با کیفیت تر، آبشویی حساب شده و انتخاب محصول مقاوم بررسی شود.

عوامل تعیین کننده مصرف ایمن پودر کلر در کشاورزی

مصرف ایمن پودر کلر به مجموعه ای از عوامل وابسته است و تصمیم گیری تنها بر اساس وزن پودر یا حجم مخزن کافی نیست. نخست باید درصد کلر فعال محصول مشخص شود. محصولات مختلف ممکن است از نظر خلوص، مقدار رطوبت، ناخالصی و کلر قابل استفاده تفاوت داشته باشند. محصولی که مدت زیادی در انبار گرم یا مرطوب نگهداری شده است، ممکن است قدرت اولیه خود را نداشته باشد.

عامل دوم، کیفیت آب است. آب کدر، دارای جلبک، مواد آلی، آهن، منگنز، سولفید یا آمونیاک، نیاز کلر بیشتری دارد. بخشی از ماده تزریق شده پیش از آنکه به میکروارگانیسم هدف برسد با این ترکیبات واکنش می دهد. در مقابل، افزودن همان مقدار به آب تمیز ممکن است کلر باقی مانده بسیار بیشتری ایجاد کند.

pH آب بر شکل شیمیایی کلر اثر مستقیم دارد. در آب بسیار قلیایی، کارایی ضدعفونی کاهش پیدا می کند و اپراتور ممکن است برای جبران، مقدار بیشتری ماده اضافه کند. این روش بدون اصلاح و پایش pH می تواند هزینه، کلرید نهایی و احتمال رسوب را افزایش دهد.

زمان تماس و اختلاط نیز مهم است. محلول باید در تمام حجم آب پخش شود و تا زمان لازم با عامل بیماری زا تماس داشته باشد. جریان های کوتاه، مخازن دارای نقاط مرده و تزریق ناپیوسته ممکن است باعث شوند بخشی از آب به خوبی ضدعفونی نشود.

دمای آب، نور خورشید و مدت نگهداری محلول بر پایداری کلر اثر می گذارند. محلول آماده شده نباید بدون ضرورت برای مدت طولانی نگهداری شود. مخزن تزریق باید در محل سایه، دارای تهویه و دور از مواد ناسازگار قرار گیرد.

مهم ترین اصل، سنجش کلر آزاد باقی مانده در نقطه هدف است. مقدار کلر افزوده شده با مقدار کلری که پس از واکنش در آب باقی می ماند یکسان نیست. اندازه گیری باید در انتهای خط، خروجی مخزن یا محل تماس با محصول انجام شود. ثبت pH، دما، کدورت، مقدار تزریق و نتیجه اندازه گیری به اصلاح برنامه در دوره های بعد کمک می کند.

هیچ عددی بدون توجه به نوع کاربرد قابل تعمیم نیست. غلظتی که برای پاکسازی دوره ای یک خط خالی استفاده می شود، ممکن است برای آبیاری مستقیم گیاه نامناسب باشد. محلول شستشوی محصول نیز باید بر اساس نوع محصول، کیفیت آب، دما، زمان تماس و مقررات بهداشتی تنظیم شود.

تاثیر کلر بر میکروارگانیسم های مفید خاک

خاک تنها مجموعه ای از ذرات معدنی نیست، بلکه زیستگاهی برای باکتری ها، قارچ ها، جلبک ها و موجودات ریز متعددی است. بسیاری از این جانداران در تجزیه بقایای گیاهی، آزادسازی عناصر غذایی، تثبیت نیتروژن، تشکیل ساختمان خاک و محافظت از ریشه نقش دارند.

کلر فعال خاصیت انتخابی ندارد و در صورت تماس با خاک می تواند هم عوامل بیماری زا و هم بخشی از جمعیت میکروبی مفید را تحت تاثیر قرار دهد. شدت این اثر به مقدار کلر باقی مانده، ماده آلی خاک، رطوبت، دما و دفعات مصرف وابسته است. مواد آلی خاک می توانند کلر را مصرف کنند، اما همین واکنش ممکن است ترکیبات جانبی مختلفی ایجاد کند.

مصرف محدود و هدفمند در آب، لزوما تغییر پایدار و گسترده ای در زیست خاک ایجاد نمی کند؛ زیرا کلر فعال واکنش پذیری بالایی دارد. مشکل بیشتر زمانی رخ می دهد که محلول غلیظ به طور مستقیم روی خاک ریخته شود یا مصرف در فاصله های کوتاه تکرار گردد.

در خاک های فقیر از ماده آلی، محیط ریشه ممکن است توان کمتری برای بازیابی جمعیت میکروبی داشته باشد. کاهش فعالیت برخی میکروارگانیسم ها می تواند چرخه عناصر غذایی را کند کند. از این رو کلر نباید به عنوان جایگزین عمومی برای مدیریت زیستی خاک یا ضدعفونی دائمی بستر استفاده شود.

پیامدهای پودر کلر برای منابع آب و جانداران محیطی

کلر آزاد برای بسیاری از ماهی ها، لاروها، سخت پوستان و بی مهرگان آبزی زیان آور است. ورود پساب کلردار به نهر، استخر، تالاب یا کانال می تواند به آبزیان آسیب بزند، حتی اگر مقدار تخلیه شده برای انسان بوی شدیدی نداشته باشد. حساسیت جانداران آبزی و تماس مستقیم آبشش با آب، خطر را افزایش می دهد.

پساب حاصل از شستشوی تجهیزات، ضدعفونی مخازن یا پاکسازی خطوط نباید بدون ارزیابی به محیط تخلیه شود. در مزرعه هایی که زهکش مستقیما به آب سطحی متصل است، لازم است مسیر خروج پساب مشخص و کنترل شود. نگهداری موقت، رقیق سازی حساب شده یا حذف کلر باقی مانده پیش از تخلیه می تواند خطر را کمتر کند. تدوین دستورالعمل مشخص درباره گاز کلر و مدیریت حوادث شیمیایی مرتبط با کلر نیز برای واحدهایی که از مواد کلردار استفاده می کنند، اهمیت زیادی دارد.

کلر در آب شیرین و در معرض نور و مواد واکنش پذیر معمولا پایدار نمی ماند، اما سرعت تجزیه در همه شرایط یکسان نیست. در آب سرد، شفاف یا دارای مواد آلی خاص، رفتار آن متفاوت خواهد بود. همچنین واکنش کلر با مواد آلی طبیعی می تواند ترکیبات جانبی ایجاد کند.

ریختن پودر روی زمین مرطوب، نزدیک چاه یا در حاشیه آبراهه کار نادرستی است. بارندگی ممکن است ماده را به منابع آب منتقل کند. محل انبار باید دارای کف مقاوم، سقف، تهویه، فاصله از آب و امکان جمع آوری نشت باشد.

نقش پودر کلر در شستشو و نگهداری محصولات کشاورزی

در عملیات پس از برداشت، آب شستشو می تواند آلودگی را از یک میوه یا سبزی به تعداد زیادی محصول دیگر منتقل کند. هدف اصلی استفاده از کلر در این مرحله، ضدعفونی کامل بافت داخلی محصول نیست؛ بلکه کاهش آلودگی آب و جلوگیری از انتقال متقابل عوامل بیماری زا است.

اثربخشی محلول به تمیزی آب وابسته است. ورود خاک، برگ، شیره گیاهی و محصولات آسیب دیده، نیاز کلر را افزایش می دهد. اگر آب بدون تعویض یا تصفیه برای مدت طولانی استفاده شود، افزودن مقدار بیشتر پودر به تنهایی کیفیت آن را تضمین نمی کند.

دمای آب، pH، مدت تماس و نوع محصول نیز باید کنترل شوند. تماس بیش از حد ممکن است به پوست محصول آسیب بزند، تغییر رنگ ایجاد کند یا کیفیت ظاهری را کاهش دهد. محصولات دارای زخم و ترک نسبت به نفوذ آب و آلودگی حساس تر هستند.

پس از شستشو، آب اضافی باید از سطح محصول خارج شود و شرایط خشک کردن و بسته بندی مناسب باشد. استفاده از آب کلردار، نگهداری در دمای نامناسب یا بسته بندی آلوده را جبران نمی کند. برنامه بهداشتی باید از برداشت تا حمل، شستشو، درجه بندی، بسته بندی و سردخانه ادامه داشته باشد.

در تولید محصولاتی که تحت استانداردهای ویژه یا کشاورزی ارگانیک عرضه می شوند، به کار گیری مواد کلردار باید مطابق ضوابط مربوط به همان بازار انجام شود. محدودیت کلر باقی مانده و شرایط تماس با محصول در همه بازارها یکسان نیست.

مدیریت ایمنی، نگهداری و آماده سازی محلول پودر کلر

پودر کلر ماده ای اکسید کننده و خورنده است. تماس آن با چشم و پوست می تواند آسیب جدی ایجاد کند و تنفس گرد و غبار آن نیز خطرناک است. آماده سازی محلول باید در فضای دارای تهویه، با دستکش مقاوم، محافظ چشم، لباس کار مناسب و ابزار اختصاصی انجام شود.

پودر کلر نباید با اسیدها مخلوط شود؛ زیرا امکان آزاد شدن گاز کلر وجود دارد. تماس آن با سوخت، روغن، کودهای آلی، خاک اره، مواد قابل اشتعال، آمونیاک و برخی پاک کننده ها نیز ممکن است واکنش شدید ایجاد کند. ظروف، پیمانه و همزن مورد استفاده باید تمیز، خشک و مخصوص همین ماده باشند.

برای ساخت محلول، ابتدا آب در ظرف مناسب ریخته می شود و سپس مقدار محاسبه شده پودر به آرامی به آن افزوده می گردد. افزودن آب روی حجم زیادی از پودر می تواند موجب پاشش، گرم شدن موضعی و پراکندگی گرد و غبار شود. محلول باید با روش کنترل شده مخلوط شود و پیش از تزریق، ذرات نامحلول آن بررسی گردد.

بسته بندی باید کاملا بسته، دور از نور مستقیم، رطوبت و گرما نگهداری شود. ورود رطوبت موجب تجزیه تدریجی محصول و کاهش کلر فعال می شود. محل انبار نباید در مجاورت کود، سم، سوخت، اسید یا مواد آلی باشد.

آموزش کارکنان بخش مهمی از ایمنی است. برگه مشخصات ماده، روش واکنش در شرایط نشت، محل شستشوی اضطراری و شماره تماس امدادی باید در دسترس باشد. انتقال پودر به ظرف بدون برچسب، استفاده از پیمانه خوراکی و نگهداری آن در فضای عمومی خطر حادثه را افزایش می دهد.

نتیجه گیری

تاثیر مصرف پودر کلر در کشاورزی و محیط زیست کشاورزی به مقدار مصرف، کیفیت آب، روش تزریق، نوع گیاه، شرایط خاک و نحوه مدیریت پساب وابسته است. هیپوکلریت کلسیم می تواند برای کاهش آلودگی میکروبی آب، کنترل زیست لایه، پاکسازی تجهیزات و مدیریت بهداشت محصولات پس از برداشت مفید باشد.

در مقابل، استفاده بیش از حد ممکن است موجب سوختگی برگ، آسیب ریشه، افزایش کلرید خاک، تشدید شوری، تغییر فعالیت میکروارگانیسم های مفید و ایجاد رسوب در سامانه آبیاری شود. ورود کلر باقی مانده به منابع آب نیز برای ماهی ها و دیگر جانداران آبزی خطر ایجاد می کند و یکی از مهم ترین نگرانی های زیست محیطیی این ماده به شمار می رود.

برای استفاده ایمن، باید درصد کلر فعال محصول، pH و کدورت آب، سختی، زمان تماس و کلر آزاد باقی مانده اندازه گیری شود. فیلتراسیون، شستشوی مکانیکی، جداسازی زمان تزریق کلر و کود، کنترل پساب و ثبت نتایج نیز بخش های ضروری برنامه هستند.

پودر کلر زمانی بیشترین فایده و کمترین آسیب را دارد که به عنوان یک ابزار کنترل شده در برنامه مدیریت آب و بهداشت مزرعه استفاده شود. افزایش مقدار مصرف بدون آزمایش، نه تنها ایمنی بیشتری ایجاد نمی کند، بلکه می تواند هزینه تولید و فشار وارد شده بر محیط کشاورزی را افزایش دهد.